سیستم های امنیت هوشمند در حالت پیش فرض غیرقابل نفوذ نیستند و هر دستگاه متصل به اینترنت پتانسیل هک شدن را دارد. با این حال، نفوذ به این شبکه ها بیشتر از آنکه به ضعف خود فناوری مربوط باشد، نتیجه پیکربندی نادرست و اشتباهات انسانی است. هک سیستم امنیتی هوشمند معمولاً زمانی رخ می دهد که کاربران از رمزهای عبور ضعیف استفاده می کنند یا مودم وای فای آن ها رمزنگاری مناسبی ندارد. اگر تنظیمات شبکه محلی به درستی انجام شود، این تجهیزات می توانند امنیت مناسبی در برابر سرقت و نفوذهای سایبری ایجاد کنند و دسترسی غیرمجاز به آن ها را بسیار دشوار سازند.
هک سیستم امنیتی هوشمند چگونه اتفاق می افتد؟
مهاجمان سایبری برای نفوذ به شبکه های خانگی از روش های پیچیده ای استفاده نمی کنند؛ آن ها معمولاً به دنبال ساده ترین راه های نفوذ می گردند. درک روش های ورود این افراد، اولین قدم برای مسدود کردن دسترسی آن هاست.
۱. نفوذ از طریق مودم و شبکه های وای فای
روتر یا مودم وای فای، نقطه اصلی اتصال به شبکه خانگی است. بر اساس گزارش های مؤسسه امنیتی Kaspersky، شبکه های وای فای فاقد محافظت یکی از اصلی ترین مسیرهای نفوذ به تجهیزات هوشمند هستند و حملات سایبری در این حوزه (تجهیزات اینترنت اشیا) تنها در یک سال شاهد رشد ۳۷ درصدی بوده اند. اگر مهاجم به روتر دسترسی پیدا کند، ممکن است بتواند کنترل دوربین‌های مداربسته هوشمند و قفل های هوشمند را نیز در اختیار بگیرد. استفاده از پروتکل رمزنگاری قدرتمند مانند WPA3 و انتخاب یک رمز عبور پیچیده، می تواند احتمال نفوذ از این مسیر را به طور چشمگیری کاهش دهد.
۲. استفاده از رمزهای عبور پیش فرض
استفاده از رمز عبور پیش فرض کارخانه روی تجهیزات، یکی از ساده ترین راه های نفوذ مهاجمان است. بر اساس گزارش مؤسسه TÜV SÜD، استفاده از رمزهای عبور پیش فرض، یکی از مهم ترین نقاط ضعف امنیتی دستگاه های هوشمند خانگی محسوب می شود. هکرها با استفاده از ربات های نرم‌افزاری، اینترنت را برای پیدا کردن دستگاه هایی با رمزهای ساده جستجو می کنند و ممکن است در مدت کوتاهی به پنل مدیریت دوربین یا قفل هوشمند دسترسی پیدا کنند.
وضعیت امنیت خانه های هوشمند در بازار ایران
در بازار ایران، استفاده از برندهای متفرقه و بدون گارانتی که پشتیبانی نرم افزاری مناسبی ندارند، می تواند ریسک هک سیستم امنیتی هوشمند را افزایش دهد. این تجهیزات اغلب به روزرسانی های امنیتی (Firmware Update) را دریافت نمی کنند؛ بنابراین در صورت شناسایی یک آسیب پذیری نرم افزاری، مشکل آن ها برای همیشه پابرجا می ماند. خرید تجهیزات از برندهایی که سابقه ارائه به روزرسانی های منظم دارند، می تواند احتمال تبدیل شدن دستگاه ها به اهداف آسان برای مهاجمان را کاهش دهد.
مسئله مهم دیگر در ایران، قطعی های مقطعی اینترنت است. برخی دستگاه ها با قطع ارتباط با سرور خارجی، بخشی از قابلیت های خود را از دست می دهند یا به طور کامل از کار می افتند. تجهیزات مناسب باید بتوانند از طریق شبکه محلی (LAN) نیز به فعالیت خود ادامه دهند تا در زمان قطعی اینترنت، امنیت فیزیکی خانه مختل نشود.
راهکارهایی برای جلوگیری از نفوذ به شبکه خانه
برای ایمن سازی شبکه و جلوگیری از دسترسی افراد غیرمجاز، اجرای چند اقدام فنی ساده الزامی است. فهرست زیر مهم ترین راهکارهای محافظت از تجهیزات متصل به شبکه را نشان می دهد:
- تغییر رمزهای پیش فرض: بلافاصله پس از نصب دستگاه، رمز عبور کارخانه را با یک رمز ترکیبی شامل حروف، اعداد و نمادها جایگزین کنید.
- جداسازی شبکه: یک شبکه وای فای مهمان (Guest Network) روی مودم ایجاد کنید و تجهیزات هوشمند را فقط به آن متصل کنید.
- احراز هویت دو مرحله ای (2FA): ورود به نرم افزار مدیریت خانه هوشمند را منوط به تأیید پیامکی یا ایمیلی کنید.
- به روزرسانی نرم افزار داخلی: آپدیت های منتشر شده توسط شرکت سازنده را به صورت دوره ای نصب کنید تا حفره های امنیتی برطرف شوند.
هیچ فناوری متصل به شبکه ای وجود ندارد که خطر نفوذ در آن صفر باشد؛ اما هک سیستم امنیتی هوشمند معمولاً زمانی امکان پذیر می شود که آسیب پذیری هایی در تجهیزات یا تنظیمات شبکه وجود داشته باشد. با تغییر رمزهای پیش فرض، جداسازی تجهیزات هوشمند از شبکه اصلی وای فای و انتخاب برندهایی که پشتیبانی نرم افزاری مناسبی دارند، می توان احتمال دسترسی افراد غیرمجاز به این تجهیزات را تا حد زیادی کاهش داد. همین امروز تنظیمات روتر وای فای خود را بررسی کنید و رمز عبور تمام دستگاه های هوشمند متصل به شبکه را تغییر دهید.
سوالات متداول
آیا هکر می تواند از طریق دوربین هوشمند داخل خانه را ببیند؟
بله، در صورت استفاده از رمز عبور پیش فرض یا قرار دادن دوربین روی شبکه های عمومی بدون رمزنگاری، امکان دسترسی به تصویر وجود دارد.
در صورت قطع شدن اینترنت، سیستم امنیت هوشمند از کار می افتد؟
بسیاری از سیستم های مبتنی بر فضای ابری با قطع اینترنت، امکان کنترل از راه دور را از دست می دهند. با این حال، سیستم های استانداردی که بر اساس یک هاب مرکزی کار می کنند یا پشتیبانی از شبکه داخلی دارند، در صورت قطع اینترنت به عملکردهای پایه خود ادامه می دهند.
آیا بلوتوث هم مانند وای فای قابل هک است؟
بلوتوث برد کوتاهی دارد و مهاجم باید به صورت فیزیکی به دستگاه نزدیک باشد. با این حال، اگر دستگاه هوشمند شما از بلوتوث قدیمی بدون رمزنگاری استفاده کند، امکان نفوذ در فواصل نزدیک وجود دارد.
آیا می توان سیستم هوشمند را بدون اتصال به اینترنت استفاده کرد؟
بله. بسیاری از پروتکل های خانه هوشمند مانند Z-Wave و Zigbee به صورت آفلاین و از طریق یک هاب مرکزی داخل خانه کار می کنند و نیازی به اتصال مستقیم به اینترنت ندارند.
احراز هویت دو مرحله ای (2FA) در سیستم های هوشمند چه کاربردی دارد؟
این قابلیت باعث می شود حتی اگر هکر رمز عبور شما را پیدا کند، نتواند وارد حساب کاربری شود؛ زیرا برای ورود به کد دوم (ارسال شده به موبایل شما) نیاز خواهد داشت.
آیا سرورهای داخلی امنیت بیشتری نسبت به سرورهای خارجی دارند؟
سرورهای داخلی به دلیل عدم وابستگی به اینترنت بین الملل، در زمان اختلالات شبکه پایدارتر هستند. اما از نظر امنیتی، ایمنی سرور به قدرت رمزنگاری و زیرساخت شرکت ارائه دهنده بستگی دارد.
